همه ساله با فرا رسیدن عصر عاشورا پس از اتمام مراسم تعزیه و شبیه خوانی یا حتی دقایقی قبل از پایان مراسم عزاداران راهی دو آرامستان جدید و قدیم شده و با پخش نذورات و صدقات یادی از از یادرفتگان ! وبخاک خفتگان میکنند ! در این مراسم اگر تعطیلات رسمی مثل امسال خوب چینش شده باشد بسیاری از جغتایی های بغربت رفته باز میگردند تا هم در عزاداری حسینی شرکت کنندو هم یادی از اقوام زنده و مرده کرده باشند!گفتنی است معادل این مراسم در مشهد و حومه در نیمه شعبان با نام چراغ برات برگزار میشود که دامنه نفوذ این مراسم در نیشابور خاتمه یافته و بجغتای هنوز نرسیده است !

بسم الله

شب عاشورا اوج عزاداری و اثبات وفا داری ,شبی که عاشقان را خواب در چشم نیست ,شبی که احیاء آن مستحب است .عزاداران حسینی در جغتای نیز این شب را پس از اتمام مراسم ندبه و نوحه و سینه زنی در نیمه شب بسوی تکایایی که در محلات هشتگانه شهر جغتای مستقرند میشتابند واز آنجا با دست گرفتن علم های مختلف با سردادن نوحه خود را بخیابانهای جمهوری,انقلاب اسلامی ,پیروزی که زمانی چهار دور نارنج قلعه و ارگ حکومتی بوده میرسانند و بیاد حج  امام عاشقان هفت دور هروله کنان میچرخند و دور هشتم را بیاد حج ناتمام سالار شهیدان از نصفه رها کرده و در خیابانهای اصلی شهر واله وسرگردان میچرخند و نوحه سرایی میکنند و هدایا و نذورات مردمی را که شب رانخفته اند و منتظر رسیدن این دسته جات و دادن نذری بتکایا  هستند را جمع آوری کرده و برای شادی ارواح بخاک خفته اهداء کننده فاتحه ای قرائت میکنند .با پایان یافتن جمع آوری نذورات و اداء نماز صبح بسوی دروازه قدیمی شهر که در انتهای خیابان طالقانی فعلی واقع شده وارد مسیل (کال) شده و به سوله در رفته  و از آنجا داخل مسیل طی طریق کرده و در جلو دروازه جنوبی شهر که همینک انتهای خیابان کشاورز میباشد جمع میشوند تا همه علمگردانها برسند در این مکان عده ای با اسپند و آتش (جهت گرم شدن عزاداران) منتظر رسیدن همه هستند سپس وقتی همه  جمع شدن سینه زنان بسوی قبرستان قدیمی شهر در حاشیه شرقی شهر رفته و در آنجا بیاد همه درگذشتگان حمد وسوره ای خوانده و علمهای بزرگ را به چهار بخشداری قدیم آورده و در آنجا بیاد خیمگاه امام شهید علم میکنند تا مراسم تعزیه و شبیه خوانی در کنار این علمها خوانده شود و سپس برای کمی استراحت بتکایا رفته و از آنها با حلیم گرم و تازه پذیرایی بعمل میاید تا با انرژی مضاعف برای برگزاری مراسم سینه زنی و نوحه خوانی روزعاشورا آماده شوند .

-توجه :این روایت بنده بازخوانی خاطره بیست سال قبل است اگر نقایصی دارد دوستان روایت کامل آنرا در بخش نظرات اعلام بفرمایند تا اصلاح شود

همه ساله با فرا رسیدن ایام محرم جنب جوش خاصی در تکایا جغتای دیده میشود برغم آنکه جغتای از سال 86 دارای گاز شهری میباشد ولی صاحبان تکایای هفتگانه قدیمی جغتای علاقه خاصی به پختن حلیم صبح عاشورا بروش سنتی با استفاده از هیزم و کنده دارند .حلیمی که نصف گندم بلغور شده است و نصف دیگر گوشت تازه گوسفندی است که همه اقلام آن توسط محبان اهل بیت تقدیم شده و توسط عده دیگری از عاشقان ثارالله در طول شب تاسوعا طبخ میگردد تا صبح عاشورا توزیع گردد.شاید فلسفه استفاده از هیزم یادآوری آتش خیام حسینی در محرم 61 است تا امروز هم چشم عاشقان ثارالله هم با سوختن و اشک ریختن بیاد چشمان سوخته و گریان آل الله در شامگاه محرم سرخ سال 61 باشند .لذا هنوز هم مانند صدها سال قبل سنت حلیم پزان بدون مدرنیزه شدن پابرجاست